Jak wygląda diagnoza ADHD u dorosłych? Test DIVA 5.0 i proces
Spis treści
Jak wygląda diagnoza ADHD u dorosłych? (Test DIVA 5.0 i co dalej – krok po kroku)
Masz wrażenie, że Twoja głowa to chaos? Że w mózgu masz otwartych jednocześnie sto zakładek, gubisz klucze, zapominasz o ważnym mailu, a jednocześnie potrafisz “odpłynąć” na osiem godzin w nowe hobby, zapominając o całym świecie? Jeśli od jakiegoś czasu kołacze Ci się po głowie myśl: “A może to ADHD?”, to ten tekst jest dla Ciebie.
Decyzja o starcie diagnostyki w dorosłym życiu bywa trudna. Z jednej strony pojawia się lęk (“Czy coś jest ze mną nie tak?”), a z drugiej – ogromna nadzieja na ulgę (“Może wreszcie zrozumiem, dlaczego tak działam!”). Jako psycholog specjalizujący się w diagnozie osób dorosłych, chcę Ci dziś zdjąć z barków jeden ciężar: niepewność, jak ten proces w ogóle wygląda. To nie jest straszny egzamin. To rozmowa, która ma dać Ci odpowiedzi.
“To na pewno ADHD?” – Dlaczego profesjonalna diagnoza jest kluczowa
Zanim przejdziemy do “jak”, zatrzymajmy się na chwilę przy “dlaczego”. W internecie (na TikToku czy Instagramie) znajdziesz mnóstwo treści o ADHD. Łatwo złapać się na myśli: “O rany, to dokładnie o mnie!”. I choć zwiększanie świadomości jest super, to samodiagnoza oparta na social mediach to pułapka. Dlaczego? Bo objawy ADHD bywają niespecyficzne. Problemy z koncentracją mogą wynikać też z przewlekłego stresu, zaburzeń lękowych, depresji czy problemów z tarczycą.
Profesjonalna, rzetelna diagnoza ADHD u dorosłych nie służy przyklejeniu Ci łatki. Ona służy:
- Zrozumieniu: Daje Ci wreszcie instrukcję obsługi Twojego mózgu.
- Walidacji: Potwierdza, że Twoje trudności są realne, a Ty “nie jesteś leniwa” ani “nie starasz się za mało”.
Dobrym narzędziom: Pozwala dobrać odpowiednie strategie terapeutyczne, a w razie potrzeby (po konsultacji z psychiatrą) leczenie farmakologiczne.
Jak wygląda diagnoza ADHD dorośli – mój proces krok po kroku
Okej, konkrety. Postanowiłaś to sprawdzić. Jak to będzie wyglądać, gdy umówisz się do mnie na diagnozę? Cały proces zamyka się zazwyczaj w 2-3 spotkaniach.
Krok 1: Pierwsza konsultacja – wstępny wywiad
Zaczynamy od spotkania (online lub stacjonarnie w moim gabinecie w Warszawie). To jest czas dla Ciebie. Chcę posłuchać Twojej historii.
- Co Cię sprowadza?
- Jakie trudności obserwujesz u siebie na co dzień?
- Jak wyglądała Twoja historia (szkoła, praca, relacje)?
To jeszcze nie jest “ten” test. To głęboki wywiad kliniczny, który pozwala mi zrozumieć Twój kontekst, wykluczyć inne potencjalne przyczyny Twoich objawów i zorientować się, czy idziemy w dobrym kierunku.
Krok 2: Serce diagnozy – wywiad kliniczny i Test DIVA 5.0
To jest kluczowe spotkanie diagnostyczne. Najczęściej używanym i rekomendowanym narzędziem, którego sama używam, jest wywiad DIVA 5.0. Co to oznacza? To nie jest test “A, B, C, D” do zakreślania. To bardzo szczegółowa, ustrukturyzowana rozmowa. Będziemy wspólnie przechodzić przez kryteria diagnostyczne ADHD (zgodne z klasyfikacją DSM-5) i sprawdzać, jak miały się one do Ciebie:
- W dzieciństwie: Będę pytać o to, czy gubiłaś rzeczy (np. strój na WF co tydzień?), czy miałaś problemy z odrabianiem lekcji, czy przerywałaś innym.
- Obecnie (w dorosłości): Sprawdzimy, czy te trudności utrzymują się dzisiaj – czy masz problem z organizacją w pracy, czy prokrastynujesz, czy jesteś “niespokojnym duchem”.
Musimy znaleźć dowody na to, że objawy były obecne przed 12. rokiem życia i trwają do dziś, znacząco wpływając na co najmniej dwa obszary Twojego życia (np. pracę i relacje).
Krok 3: Analiza i informacja zwrotna (Omówienie wyników)
Po zebraniu całego wywiadu (czasem potrzebujemy na to więcej niż jednego spotkania), analizuję wszystkie informacje. Na ostatnim spotkaniu przekazuję Ci informację zwrotną:
- Czy spełniasz kryteria ADHD?
- Jeśli tak, wyjaśniam, co to dokładnie oznacza w Twoim przypadku (np. jaki masz typ ADHD).
- Jeśli nie, to rozmawiamy o tym, co innego może być źródłem Twoich trudności i co robić dalej.
Po zakończonej diagnozie otrzymujesz ode mnie pisemną opinię psychologiczną, która jest oficjalnym dokumentem.
Czym właściwie jest Test DIVA 5.0?
Warto poświęcić temu narzędziu chwilę, bo budzi sporo pytań. Test DIVA 5.0 (Wywiad Diagnostyczny ADHD u Dorosłych) to obecnie “złoty standard” w Europie. To nie jest “quiz”, który znajdziesz w internecie. To narzędzie dla specjalisty (psychologa-diagnosty lub psychiatry). Jego największą siłą jest struktura. Dzięki niemu mamy pewność, że sprawdziliśmy wszystkie kryteria diagnostyczne, zarówno te związane z deficytem uwagi (np. gubienie wątku, problemy z organizacją), jak i nadruchliwością/impulsywnością (np. “wiercenie się”, przerywanie innym, wewnętrzny niepokój). DIVA pomaga też odnieść dorosłe objawy do ich odpowiedników w dzieciństwie, co jest kluczowe dla postawienia diagnozy.
Mam diagnozę ADHD. I co teraz?
Diagnoza to nie jest wyrok. To nie jest też usprawiedliwienie (“Mam ADHD, więc mogę nie odpisywać na maile”). Diagnoza to wyjaśnienie. To ulga. To moment, w którym przestajesz się obwiniać, a zaczynasz rozumieć. To pierwszy krok do realnej zmiany. Z gotową diagnozą możesz:
- Udać się do lekarza psychiatry, aby omówić ewentualne włączenie farmakoterapii, która u wielu dorosłych z ADHD przynosi spektakularną poprawę funkcjonowania.
- Rozpocząć terapię (np. poznawczo-behawioralną) ukierunkowaną na strategie radzenia sobie z ADHD.
- Zrozumieć, dlaczego potrzebujesz pracować w słuchawkach albo dlaczego “zwykłe” planowanie u Ciebie nie działa.
Chcesz wreszcie poznać swoją “instrukcję obsługi”?
Czujesz, że ten chaos to Twoja codzienność? Że ten opis pasuje do Ciebie jak ulał i chcesz wreszcie wiedzieć, na czym stoisz? Nie musisz dłużej błądzić po omacku. Jeśli czujesz, że nadszedł czas na konkretne odpowiedzi, zapraszam Cię na konsultację. Przeprowadzę Cię przez ten proces bez oceniania, za to z pełnym zrozumieniem. Sprawdź szczegóły i umów się na diagnozę ADHD dla dorosłych.
Życzę Ci odpowiedzi, które przyniosą ulgę.
Julia Bielecka – Psycholog