Moje dziecko ma ADHD. Co dalej? Praktyczny poradnik dla rodziców.

Moje dziecko ma ADHD – i co dalej? Praktyczny poradnik dla rodziców.

Być może od dłuższego czasu czujesz, że idziesz pod prąd, że to, co u innych rodziców wydaje się przychodzić naturalnie, u Ciebie jest codzienną walką o uwagę, spokój i wykonanie najprostszych poleceń..W głębi serca jednak wiesz, że to coś znacznie więcej, niż tylko “niegrzeczne dziecko”. A wtedy przychodzi ten dzień,  “Dzień diagnozy. Trzymasz w ręku dokument, na którym widnieją te cztery litery: A-D-H-D I w głowie masz totalny mętlik. Z jednej strony gigantyczna ulga, bo wreszcie wiesz, że TO ma nazwę, to nie Twoja wina, to nie jest “złe wychowanie”. Jednak zaraz za ulgą pojawia się myśl, która dudni w uszach: “Moje dziecko ma ADHD. I co ja mam teraz zrobić?”.

To zupełnie naturalne, że czujesz mieszankę ulgi i lekkiego przerażenia. Co dalej ze szkołą? Jak mu realnie pomóc? Jak mamy funkcjonować jako rodzina, żeby nie zwariować? Spokojnie. Głęboki oddech. Jesteś we właściwym miejscu.Jako rodzic dziecka z ADHD mierzysz się z wyjątkowymi wyzwaniami, ale pamiętaj  nie jesteś w tym sam/a. ADHD to nie jest ani Twoja wina, ani wina Twojego dziecka. To po prostu inny sposób okablowania mózgu. A ja pokażę Ci, jak czytać tę instrukcję obsługi.

Zanim wpadniesz w panikę: czym tak naprawdę jest ADHD?

Zacznijmy od obalenia mitu: ADHD czyli zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi. To NIE jest “złe wychowanie”, “lenistwo” ani “wina smartfonów”. To zaburzenie neurorozwojowe. Oznacza to, że mózg Twojego dziecka działa nieco inaczej w obszarach odpowiedzialnych za:

• Uwagę: Nie chodzi o to, że dziecko nie chce się skupić. Ono często nie może utrzymać uwagi na czymś, co go nie pasjonuje (za to potrafi hiper-skupić się na grze komputerowej!).
• Kontrolę impulsów: Przycisk “stop” działa z opóźnieniem. Stąd najpierw coś powie lub zrobi, a dopiero potem pomyśli o konsekwencjach.
• Pobudliwość (hiperaktywność): To nieustanne “wewnętrzne dynamo”. Dziecko musi się kręcić, wiercić, wstawać – to pomaga mu regulować napięcie i… paradoksalnie, skupić się.

Kiedy to zrozumiesz, łatwiej Ci będzie zamienić złość na zrozumienie.

Krok 1: Rzetelna diagnoza ADHD u dzieci. Dlaczego to fundament?

Internet jest pełen quizów i artykułów “Sprawdź, czy Twoje dziecko ma ADHD”. Ale samodiagnoza lub diagnoza u “doktora Google” to pułapka. Możesz pomylić objawy ADHD z objawami lękowymi, depresją, a nawet zwykłym kryzysem rozwojowym. Tylko profesjonalna, rzetelna diagnoza daje Ci pewność i, co najważniejsze, konkretne zalecenia.

Jak wygląda profesjonalna diagnoza? To nie jest jeden “teścik”

Dobry diagnosta nigdy nie stawia diagnozy po 15-minutowej rozmowie. To proces, który musi uwzględniać:

• Informacje ze szkoły: Nauczyciele widzą dziecko w środowisku pełnym wymagań i bodźców. Ich obserwacje są kluczowe.
• Dokładny wywiad z Tobą (rodzicem): Jak było w przedszkolu? Jak w domu? Kiedy objawy się nasilają?
• Rozmowę i obserwację dziecka: Specjalista patrzy, jak dziecko się bawi, komunikuje, reaguje na zadania.
• Informacje ze szkoły: Nauczyciele widzą dziecko w środowisku pełnym wymagań i bodźców. Ich obserwacje są kluczowe..

Co to jest test CONNERS-3 i dlaczego warto o niego zapytać?

W procesie diagnozy często korzystamy z wystandaryzowanych narzędzi. Jednym z najlepszych na świecie jest test CONNERS-3. To nie jest “test na ADHD”, ale bardzo precyzyjna seria kwestionariuszy, które wypełniasz Ty (rodzic), nauczyciel oraz samo dziecko (jeśli jest wystarczająco duże). CONNERS-3 pomaga obiektywnie zmierzyć poziom trudności z uwagą, nadruchliwością, impulsywnością, a także problemami w nauce czy relacjach. To potężne wsparcie dla diagnosty, które pomaga oddzielić ADHD od innych trudności.

Krok 2: Mam diagnozę. Jak pomóc dziecku z ADHD i przy okazji samemu nie zwariować?

Odebrałaś diagnozę. Co dalej? Twoim celem nie jest “wyleczenie” dziecka z ADHD, bo to nie choroba. Celem jest nauczenie go, jak z tym wyjątkowym mózgiem świetnie funkcjonować.

Po pierwsze: Psychoedukacja. Twoja nowa supermoc

To absolutna podstawa. Zanim zaczniesz cokolwiek zmieniać, musisz ZROZUMIEĆ, co się dzieje w głowie Twojego dziecka.

• Dlaczego gubi kurtkę pięć razy w tygodniu? (Problemy z pamięcią roboczą).
• Dlaczego wybucha złością o drobiazg? (Trudności z regulacją emocji i impulsywnością).
• Dlaczego nie może zacząć odrabiać lekcji? (Problemy z inicjacją zadania).

Psychoedukacja to wiedza dla Ciebie, rodzica dziecka z ADHD, ale też dla samego dziecka oczywiście w formie dostosowanej do jego wieku

Struktura, rutyna i zegar, który widać

Mózg z ADHD gubi się w chaosie. On kocha strukturę. Rutyna nie jest dla niego nudą, jest kotwicą.

• Wizualne plany dnia: rozpiszcie (albo narysujcie), co dzieje się rano i po południu. Powieście w widocznym miejscu.
• Timery: pojęcie “pięciu minut” jest dla dziecka z ADHD abstrakcją. Używajcie timera kuchennego, klepsydry lub specjalnych timerów wizualnych (pokazujących upływający czas).
• “Pudełko na klucze”: zawsze jedno stałe miejsce na najważniejsze rzeczy (klucze, legitymacja, telefon).

Komunikacja: Krótko, konkretnie i w oczy

Zapomnij o długich wykładach i moralizowaniu. Mózg z ADHD “wyłączy się” po trzecim zdaniu.

• Mów krótko. Zamiast: “Ile razy mam ci powtarzać, żebyś posprzątał ten bałagan, zaraz przyjdą goście, a ty znowu nic…”
• Powiedz: “Klocki do pudełka. Teraz.”
• Złap kontakt wzrokowy. Upewnij się, że Cię słyszy.
• Wydawaj jedno polecenie na raz. Nie “umyj zęby, załóż piżamę i znajdź książkę”, tylko: “Idź umyć zęby”. Kropka. Czekasz. “Super. Teraz piżama”.

Szkoła – Twój sojusznik, nie wróg

Nauczyciel to często pierwsza osoba, która zauważa problem. Po diagnozie, idź do szkoły i rozmawiaj.

• Poinformuj o diagnozie (jeśli masz opinię z poradni, przekaż ją).
• Zapytaj, jak możecie współpracować.
• Zasugeruj proste zmiany: sadzanie dziecka w pierwszej ławce (mniej rozpraszaczy), dzielenie zadań na mniejsze części, dawanie mu “legalnej” okazji do ruchu (np. starcie tablicy).

Krok 3: Ty też potrzebujesz wsparcia, rodzicu!

Bycie rodzicem dziecka z ADHD bywa wyczerpujące. Masz prawo czuć złość, bezsilność i zmęczenie. Masz prawo nie wiedzieć, co robić. Nie będziesz w stanie pomóc dziecku, jeśli sama nie będziesz miała siły. Pamiętaj o metaforze maski tlenowej w samolocie – najpierw zakładasz ją sobie. Zadbaj o swój odpoczynek, czas dla siebie i wsparcie (partnera, przyjaciółki, a czasem terapeuty).

Co dalej? Twoje kolejne kroki

Diagnoza (lub jej podejrzenie) to nie koniec świata. To początek nowej, bardziej świadomej drogi. To szansa, by dać dziecku narzędzia, dzięki którym jego “inny” mózg stanie się jego atutem – bo dzieci z ADHD bywają też niesamowicie kreatywne, energiczne i mają niezwykłą umiejętność hiper-skupienia na swoich pasjach. Jeśli czujesz się przytłoczona, nie wiesz, od czego zacząć, albo potrzebujesz rzetelnej, profesjonalnej diagnozy ADHD dla swojego dziecka (wykorzystującej m.in. narzędzia takie jak CONNERS-3) – jestem tu, by pomóc.

Nie czekaj, aż frustracja w domu sięgnie zenitu. Umów się na konsultację dla rodziców lub na diagnozę ADHD dla dziecka. Razem zbudujemy plan działania, który przyniesie ulgę Wam obojgu i pozwoli Twojemu dziecku rozwinąć skrzydła.

Wysyłam Wam dużo siły i cierpliwości.

Julia Bielecka – Psycholog